Ongelijke handelspraktijken in China bedreigen toekomst Europese scheepsbouwsector

De opkomst van China leidt in onze sector nogal eens tot hevige discussies en dilemma’s. Enerzijds biedt de opmars van China vele kansen, maar anderzijds houdt China’s razendsnelle economische ontwikkeling ook een bedreiging in voor de positie van Nederlandse en Europese scheepsbouwers en maritieme toeleveranciers. Hoe kunnen wij immers concurreren met een land waar miljarden euro’s staatssteun en spotgoedkope exportkredieten tot de gewoonste zaak van de wereld behoren?

Dossierhouder

Achtergrond

Europa is vanaf de jaren ’90 al haar leidende positie kwijtgeraakt voor bulkers, containers en tankers. Eerst werd Europa ingehaald door Japan en later ook door Zuid-Korea en China.

We hebben ons sindsdien als sector weten te herpakken, door de focus te verleggen naar nichemarkten en complexere scheepstypen, zoals cruiseschepen, ferry’s, bagger- en visserijschepen, en (super)jachten.

Echter, nu blijken ook die complexe, high-end Europese scheepstypen niet langer veilig te zijn. China heeft zich tot doel gesteld om de leiderschapspositie van Europa over te nemen in deze complexere segmenten en het land heeft daar miljarden aan overheidssteun voor over. Dit komt het duidelijkst naar voren in de Made in China 2025-strategie. Hierin stelt China in 2025 wereldwijd marktleider te willen zijn in 10 industriële sectoren, waaronder maritime equipment en  hoogwaardige complexe schepen. Wat betreft  hoogwaardige complexe schepen probeert China met name dominant te worden in het cruise- en ferrysegment.

Daar komt nog bij dat China vrij spel en toegang heeft op de Europese markt, terwijl Europese bedrijven vaak restricties krijgen opgelegd op de Chinese markt.

China voert haar beleid uit door middel van een staatsgeleide industriepolitiek. Zo worden de twee grootste Chinese staatswerven, CSIC en CSSC, door de overheid aangemoedigd om, gesteund door goedkope leningen van staatsbanken, kleinere ondernemingen over te nemen. De Chinese scheepsbouwindustrie krijgt bovendien directe subsidies van haar overheid. Ook worden Chinese scheepswerven aangemoedigd om joint ventures aan te gaan met buitenlandse bedrijven, om zo technologische kennis in huis te halen, die de Chinese industrie sector nu nog mist.

Voor veel maritieme toeleveranciers biedt de opkomst van China economische kansen, omdat zij equipment leveren aan de snel groeiende Chinese scheepsbouwindustrie. Echter, één van de doelstellingen van het Made in China 2025-plan is om Chinese schepen zoveel mogelijk met lokaal equipment te bouwen. De kans is groot dat Europese toeleveranciers de markttoegang ontzegd zal worden, zodra China zelf over voldoende technologische kennis beschikt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat bedrijven die zaken willen doen in China, als tegenprestatie vaak een deel van hun technologische kennis moeten overdragen.

Acties NMT/SEA Europe

Hoewel de meningen van onze leden over China verdeeld zijn, bestaat er inmiddels wel eenduidigheid over het feit dat we niet naïef moeten zijn over de bedreigingen. Wij denken momenteel als Europese maritieme industrie (binnen SEA Europe verband) na wat wij van onze overheden aan maatregelen vragen om onze sector in Europa te behouden. Onze sector levert niet alleen een enorme bijdrage aan werkgelegenheid (900.000 banen in Europa) en aan de economie (€ 91 mrd omzet in Europa), maar is bovenal een strategische sector omdat ze essentieel is voor transport, voedselproductie, de offshore winning van energie en mineralen, en de verdediging van onze kustlijnen. Onze nationale overheid en de EU moeten onze sector daarom ook als strategisch gaan behandelen. NMT en Sea Europe werken al geruime tijd samen aan dit onderwerp om meer politieke awareness te creëren.

  • EU lidstaten hebben straks de bevoegdheid om overnames van 3e landen zoals China vooraf aan een kritische toets te onderworpen dankzij het zogeheten Foreign Direct Investment Screening voorstel.
  • Als tegenwicht tegen China’s staatsgeleide industriepolitiek, moet Europa zelf óók met een industriestrategie komen. In aanloop naar de Europese Parlementsverkiezingen van 23 mei 2019 heeft NMT dan ook het Industry4Europe manifest medeondertekend.
  • In januari heeft een delegatie van SEA Europe, waaronder NMT-directeur Roel de Graaf, een aantal hoge vertegenwoordigers van EU-lidstaten opgeroepen om ons te steunen met een sectorspecifieke Europese strategie.
  • De regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) moeten worden hervormd om een effectiever tegenwicht te kunnen bieden tegen de ongelijke handelspraktijken van China.
  • SEA Europe geeft met regelmaat door aan de Europese Commissie met welke handelsbarrieres Europese bedrijven te maken hebben op de Chinese markt.